ادبیات داستانی
ادبیات معنی هایمختلفی دارد. “ادبیات در معنی عام غالباً به هر نوع نوشته ای گفته می شود, مثل بخشنامه ها, اعلان ها, رساله ها و اعلامیه ها, آثار تاریخی و علمی و فلسفی و ادبی, ادبیات به معنای خاص به هر اثر عالی و ممتازی اطلاق می شود که در آن عامل تخیل دخیلباشد و در ضمن با دنیای واقعی نیز ارتباط معنی داری داشته باشد.”(۱) ادبیـات را ازدیـدگـاه های متفاوت تقسیم بندی کرده اند. ادبیات سنتی ایران را به تبعیت از سنتعرب ها به نظم و نثر تقسیم کرده اند و این تقسیم بندی از دیدگاه ظاهر است. تقسیمبندی ظاهر با وجود داشتن محاسنی از قبیل پیدا کردن اشعار و ابیات و … عیوبی نیزدارد. مهم ترین این عیب ها ناتوانی محقق در جستجوی تحول فکری نویسنده و شاعر است. در تقسیم بندی جدید که بر اساس معنی و مفهوم صورت می گیرد ادبیات به چهار نوعحماسی, غنایی, نمایشی و تعلیمی تقسیم شده است.
ادبیات از لحاظ قالب های نوشتاری به انواع داستان, نمایش نامه, گزارش, خاطره نویسی, قطعه ی ادبی, سفرنامه, سناریو نویسی (در حوزه نثر) قابل تفکیکاست.
داستان نویسی در دنیای امروز به همراه شعر از رایج ترین قالب هایادبی هستند. در کتاب های دبیرستانی تا چند سال پیش از پرداختن به ادبیات داستانیکوتاهی می شد و متأسفانه هنوز هم در دانشگاه در رشته ادبیات فارسی واحدهای مستقلیبه ادبیات داستانی اختصاص نیافته است. از سال ۱۳۷۶ هیئت مـﺆلفان جدید که خـودشان ازدست اندرکاران ادبیات معاصر هستند آبی زیر پوست کتاب های درسی ادبیات به جریانانداختند و بخش های مستقلی برای ادبیات داستانی و جهان اختصاص دادند.
ادبیات داستانی که در کتاب های درسی درج شده است به چهار گروه میتواند دسته بندی شود:
الف- داستان های بلند سنتی مثل سمک عیار
ب- داستان های کوتاه سنتی مثل داستان های گلستان، بهارستان، کلیلهو دمنه، اسـرارالتـوحیـد، سنـدبادنامه، مرزبان نامه، تاریخ بیهقی، تذکره الاولیاء ،فیه مافیه و…
پ- داستان های بلند امروزی(رمان) مثل سیاحت نامه ابراهیم بیگ،مدیر مدرسه، سوشون، بینوایان، کلبه ی عموتم.
ت- داستان های کوتاه امروزی( نوول) مثل هدیه ی ناتمام، کباب غاز،گیله مرد، هدیه سال نو، خسرو، گل دسته ها و فلک, گاو, سه پرسش, ققنوس, قاصدک, قصهعینک, آخرین درس, کلاغ, دیوار و …
در این مقـاله بخش آخـر یعنـی داستان های کوتاه امروزی(نوول) مندرج در کتاب های درسی را بررسی می کنیم.
قبل از آنکه وارد بحث و بررسی شویم. تعریف بسیار کوتاه از داستانکوتاه به دست می دهیم و برخی ویژگی های آن را متذکر می شویم.