شاهنامه به چه دلیلی نوشته شد
شاهنامه به چه دلیلی نوشته شد و نقش سلطان محمود در سفارش آن چه بود؟
آغاز کار محمود از اینجاست، در همین دیباچه شاهنامه که فردوسی شرح احوال پدید آمدن شاهنامه را آورده. می خوانیم که شاهنامه در زمان « ابو منصور عبدالرزاق توسی» به نثر بوده است و نخست«دقیقی» آغاز به سرودن شاهنامه به نظم می کند که درنگ نمی یابد و کشته می شود و فردوسی زمانی می اندیشد که آیا کار دقیقی را دنبال کند یا نه؟ که شاید من هم درنگ نیابم و زمانم به سر برسد و باید کار را به دیگری بسپارم. تا اینکه فردوسیمی گوید، دوستی داشتم که:
- به شهرم یکی مهربان دوست بود
- تو گویی که با من به یک پوست بود
- مرا گفت خوب آمد این رای تو
- به نیکی خرامد مگر پای تو
- گشاده زبان و جوانیت هست
- سخن گفتن پهلوانیت هست
- تو این نامه خسروی بازگوی
- بدین جوی نزد مهان آبروی
- نوشته من این دفتر پهلوی
- به نزدت بیارم مگر نغنوی
- و این آغاز کار شاهنامه است که به یاری دوستی که نامش برده نمی شود و نام «ابومنصور» هم برده نمی شود:
- یکی پهلوان بود و دهقان نژاد
- دلیر و بزرگ و خردمند و راد
- پژوهنده روزگار نخست
- گذشته سخن ها همه باز جست
- و نام از « امیرک منصور»، پسر ابو منصور هم برده نمی شود. من در این باره بسیار اندیشیده ام که چرا حتی نامی از دقیقی هم برده نمی شود:
- جوانی بیامد گشاده زبان
- سخن گوی و خوش طبع و روشن روان
- دلیل آن، بزرگی و عظمت کار شاهنامه است. چون با نام خداوند آغاز می شود و بعد هم نام بزرگان ایران می آید و جایی برای آوردن نام دیگران نیست. و پس از آن:
- بدین نامه چون دست بردم فراز
- یکی پهلوان بود و گردن فراز
- جوان بود و از گوهر پهلوان
- سخن گوی خوش طبع و شیرین روان
- یکی از نژاد همان پهلوانی که پیش از این نام بردم، یعنی همان« ابو منصور عبد الرزاق توسی».
- مرا گفت خوب آمد این رای تو
- به نیکی خرامد مگر پای تو
- به چیزی که بادش مرا دسترس
- می آرم، نیارم نیازت به کس
- همی داشتم چون یکی تازه سیب
- که از باد بر من نیامد نهیب
- یعنی مرا مانند یک سیب تازه نگهداری می کرد. ولی می بینیم که از آن پهلوان، یعنی «امیرک منصور» هم نامی برده نمی شود.
- نه زو زنده بینم نه مرده نشان
- ز دست نهنگان مردم کشان
- نهنگان و مردم کشان یعنی روزبانان و جلادان و دژخیمان.
- ستم باد بر جان او ماه و سال
- کجا بر تن شاه شد بد سگال
- یعنی جاودانه بر کسی که اندیشید باید امیرک منصور را بکشد، ستم باد. این شخص کیست؟
- دانلود
+ نوشته شده در چهارشنبه چهاردهم مرداد ۱۳۹۴ ساعت 17:46 توسط tibashop
|