التحلیل الصرفیکه به آن تجزیه نیزگفته می شود عبارت است ازبررسی یک کلمه جدای ازنقشی که درعبارت دارد ،به عبارت دیگرمی توان گفت تحلیل صرفی مشخصات فردی کلمه است.برای تحلیل صرفی ابتدا باید نوع کلمه رامشخص کرد.اقسام کلمه عبارت است از: اسم ، فعل، حرفاسم :کلمه ای است دارای معنی مستقل است ولی زمان ندارد. مانند کتاب، علیّ ،مدرسة، الذی، أنت،هؤلاء،جلوس و……علامت های مخصوص به اسم:-       ال : الکتاب، الرجل……-       تنوین: کتابٌ ،رجلاً، بیتٍ-       مجروربودن :فی بیتِ علیٍّ-       منادی بودن: یاحمید ، یاقدسُ-       مسند الیه بودن : أنتَ مجتهدٌ .( أنتَ، مسندالیه)-       مضاف بودن: باب الصفِّ فعل:کلمه ای است که دارای معنی مستقل همراه زمان معین است.«کَتَبَ» نوشت ، انجام فعل درزمان گذشته«یکتبُ» می نویسد ، انجام فعل درزمان حال وآینده«أُکْتُبْ» بنویس ،انجام فعل درزمان آیندهعلامت های مختص به فعل:-       وجود «قد، سَ ، سوف،لَمْ » قبل ازکلمه-       وجود «تاء ساکن» درآخرکلمه : إستخرجتْ، نهضتْ…..-       وجود ضمیرهای رفع متحرک درآخرکلمه « نَ ، تَ، تُما،تُم ، تِ ، تُنَّ…-       وجود ضمیر«  یاء مخاطبة» درکلمه « تکتبینَ ، أکتُبی»-       وجود « نون تأکید» درآخرکلمه « ینصُرَنْ، ینصُرَنَّ»

حرف: کلمه ای است که معنی مستقل ندارد. مانند :فی ، مِنْ ،لا، إنَّ ، و…….

التحلیل الصرفی (تجزیه) :

منظور از تحلیل صرفی بررسی ویژگیهای فردی کلمه – جدای از نقشی است  که در جمله می پذیرد.

۱ -اول باید نوع کلمه را مورد بررسی قرار داد (اسم – فعل – حرف )

توضیح مختصر در مورد هر کدام از موارد تقسیم اسم:

اسم چیست؟ اسم کلمه‌ای است که بر زمان دلالت ندارد و تنوین، ال، مضاف واقع شدن از نشانه‌هایش است.

- مفرد= بر یک فرد یا یک شیء دلالت می‌کند: مانند: قلم، شجرةُ‍، رجل ٌ

- مثنی= بر دو فرد یا دو شی دلالت دارد، مانند: رجلانِ، رجلینِ که در حالت رفعی انِ مکسور و در حالت نصبی ینِ مکسور می‌گیرد= المُسْلِمانِ، المُسْلمینِ.

- جمع :             

۱) جمع مذکر سالم: در حالت رفعی (ونَ) مفتوح و در حالت نصبی و جری (ینَ) مفتوح می‌گیرد : الطالبونَ ، الطالبینَ.

۲) جمع مونث سالم: در حالت رفعی (اتُ) با همان نشانه‌ی اصلی رفع، و در حالت نصب و جر (اتِ) مکسور می‌آید توجه کنید که (ات) جمع مونث سالم هیچگاه به صورت مفتوح نمی‌آید. مسلماتُ، مسلماتِ.

۳) جمع مکسر: صورت مفرد آن تغییر می‌کند مانند علم که می‌شود عُلوم، اغلب سماعی و دارای اوزان مختلفی است.

- مذکر: اسمی است که علامت مونث (ت) (ة) ندارد مانند: رجل، قلم.

- مونث: اسمی است که علامت تأنیث دارد و اقسام گوناگونی دارد که در اینجا از آوردن آنها معذوریم.

- جامد: اسمی است که ریشه‌ی فعلی و معنوی وصفی ندارد و بر دو نوع مصدری و غیرمصدری است.

- مشتق: اسمی است که ریشه‌ی فعلی و معنوی وصفی دارد و چندین نوع است: از جمله: اسم فاعل، اسم مفعول، اسم مبالغه، صفت مشبهة، اسم تفضیل و

دانلود