تعاریف

اسم : کلمه ای است که بر معنی مستقلی بدون قید زمان دلالت نماید. مانند:التلمیذ

فعل:کلمه ای است که برمعنی مستقلی با تقید به زمان دلالت دارد. مانند:کَتَبَ

حرف:کلمه ای است که به تنهایی معنی خاصی ندارد، بلکه در جمله و در کنار دیگر کلمات معنی می یابد. مانند: فی

کلم: از سه کلمه یا بیشتر تشکیل می شود. مانند: اِنْ جلسَ التلمیذ

کلمه: لفظی است که برای معنی مفردی وضع شده است.

توجه: قید (معنی) مهمل را و قید (مفرد) کلام را از تعریف خارج می سازد.

فعلماضی

تعریف: فعل ماضی فعلی است که بر وقوع عملی یا تحقق حالتی در زمان گذشته دلالت می کند. مانند: دَرَسَ – ضَحَکَ.

طرز ساختن فعل ماضی: صیغه اول کلیه افعال را از مصدر همان فعل می سازند بدینگونه که حرف زائد مصدر را حذف کرده، فاء الفعل و لام الفعل را مفتوح و عین الفعل را متحرک می نمائیم. مانند: العِلْم که می شود: عَلِمَ.

نکات:

هرگاه (قَدْ) پیش از فعل ماضی بیاید، معنی ماضی نقلی فارسی را می دهد. مانند: قَدْ جاءَ = آمده است.

هرگاه (کان) پیش از فعل ماضی بیاید، معنی ماضی بعید فارسی را می دهد. مانند: کانَ قَدْ ذَهَبَ = آمده بود.

هرگاه (لعلَّ) پیش از فعل بیاید، معنی ماضی التزامی فارسی را می دهد. مانند: لَعَلَّهُ جاءَ = شاید آمده باشد

فعل ماضی در جمله دعایی ونفرین وتمجید وشرطی معنی مضارع میدهد. مانند: ساعدَکَ اللهُ (خدا کمکت کند) – لاأکَلْتَ (نخوری) – إنْ جَلَسْتَ أجْلِسْ (اگر بنشینی می نشینم).

فعلاز نظر زمان

فعل از نظر زمان سه گونه است: ماضی ومضارع وأمر

اسماز نظر تصغیر و تکبیر

تعریف:

اسم مصغّر: اسمی است که بر حقارت و کوچکی مکَبَّر خود دلالت دارد. مانند: رُجَیْل (مرد کوچک) که مصغّر رجُل (مَرد) می باشد. البته برای اظهار ترحّم و شفقت هم می آید.

اسم مُکَبَّر: اسمی است که بر خلاف اسم مصغر است. مانند: رجُل – حسن.

مشهورترین قواعد تصغیر:

۱- مصغر کلمه سه حرفی بر وزن (فُعَیْل) می آید. مانند: رَجُل – رُجَیْل.

۲- مصغّر کلمه چهار حرفی بر وزن (فُعَیْلِل) می آید. مانند: دِرهم که دُرَیْهِم می شود.

۳- وزن های دیگر اسم مصغر عبارتند از: فُعَیْلَة،فُعَیْلان مانند: زُهَیْرة، سُکَیْران

۴- در تصغیر اسم فاعل ثلاثی مجرد (الف) قلب به (واو) می گردد. مانند: ناصر – نویَصر.

۵-الف مقصوره در تصغیر به (یاء) بدل می شود و در یاء وزن فعیل ادغام می شود. مانند: عصا – عُصَىّ.

۶- در اسم مرکب فقط جزء اول مصغر می شود. مانند: عبد الله – عُبَیْد الله.

۷- الف ممدوده در تصغیر تغییر نمی کند. مانند: حَمْراء – حُمَیراء

دانلود